Definicije svih ključnih pojmova sa kojima ćete se susresti u procesu hrvatskog državljanstva i pasoša.
Apostille
Međunarodna overa dokumenata
Apostille je vrsta overe javnih isprava definisana Haškom konvencijom iz 1961. godine; potvrđuje autentičnost javne isprave za korišćenje u stranoj državi. U Srbiji ga izdaje osnovni sud na čijem je području sedište organa koji je izdao ispravu. Za javne isprave iz Srbije koje se koriste u Hrvatskoj apostille po pravilu nije potreban: legalizacija je ukinuta Ugovorom o pravnoj pomoći između Hrvatske i Srbije (NN-MU 6/98, čl. 19), što navodi i MVEP. Može zatrebati za isprave koje se koriste u trećim državama ili ako konzularni ured to izričito zatraži. Pre nego što platite bilo kakvu overu, potvrdite u konzularnom uredu da za vaš dokument ne traže ništa dodatno.
Bečka konvencija
Međunarodni standard za matične dokumente
Konvencija o izdavanju izvoda iz matičnih knjiga na više jezika (Beč, 1976). Definiše međunarodni obrazac matičnih knjiga (rođenih, venčanih, umrlih). Srbija i Hrvatska su ugovornice, pa se izvod na međunarodnom obrascu prihvata bez legalizacije. Da li konzularni ured uz njega traži prevod, potvrdite pre nego što platite.
Domovnica
Potvrda hrvatskog državljanstva
Domovnica je zvanični dokument Republike Hrvatske koji potvrđuje da ste upisani u Knjigu državljana RH. Kod prvog pasoša prilaže se kao dokaz državljanstva (prihvataju se i potvrda matičnog ureda o upisu u Knjigu državljana ili rešenje o prijemu u državljanstvo), zajedno sa izvodom iz matice rođenih ne starijim od 6 meseci — taj rok se odnosi na izvod, a ne na domovnicu. Izdaje je matični ured u RH; može se tražiti i preko konzularnog ureda ili sistema e-Građani. Iznos pristojbe potvrdite u konzulatu ili matičnom uredu.
Dvojno državljanstvo
Istovremeno HR i SR državljanstvo
Ni hrvatski ni srpski zakon ne propisuju prestanak državljanstva zbog sticanja drugog. Hrvatski zakon ne traži otpust iz dosadašnjeg državljanstva kod porekla, braka (čl. 10), iseljenika i potomaka (čl. 11) i pripadnika hrvatskog naroda (čl. 16); kod redovnog prirođenja (čl. 8) otpust se traži. Više na stranici „Dvojno državljanstvo“.
EU pasoš
Putna isprava EU građanina
EU pasoš je putna isprava bilo koje članice Evropske unije. Hrvatski pasoš je EU pasoš jer je RH članica EU od 1. jula 2013. Hrvatski državljanin je i građanin EU: ima pravo na kretanje i boravak u državama članicama pod uslovima prava EU, a radna dozvola mu po pravilu nije potrebna.
Iseljeništvo
Iseljenici i njihovi potomci (čl. 11)
Iseljenik i njegovi potomci mogu steći hrvatsko državljanstvo prirođenjem bez uslova boravka u Hrvatskoj, otpusta i provere jezika (čl. 11 Zakona). Iseljenik je osoba koja se pre 8. oktobra 1991. iselila sa područja Hrvatske u nameri da u inostranstvu stalno živi. Iseljenikom se ne smatra osoba koja je prebivalište promenila u drugu državu koja je u to vreme bila u istoj državnoj zajednici sa Hrvatskom.
Knjiga državljana
Evidencija o hrvatskom državljanstvu
Knjiga državljana je uobičajeni naziv za evidenciju o hrvatskom državljanstvu (Zakon: „O hrvatskom državljanstvu vodi se evidencija“, čl. 27). Domovnica je isprava kojom se dokazuje upis u tu evidenciju.
Konzularna taksa
Iznos koji se plaća konzulatu
Upravna pristojba za državljanstvo po tarifi MUP-a RH iznosi 139,36 € i odnosi se na zahtev podnet u Hrvatskoj (plaća se posle rešenja). Za zahtev podnet preko konzulata plaća se konzularna pristojba pri podnošenju — iznos i trenutak plaćanja potvrdite u konzulatu. Taksa za izdavanje pasoša u konzulatu iznosi 74,32 € za odrasle (21+); gotovina se ne prima, a način plaćanja potvrdite u konzulatu.
Konzulat RH
Hrvatske konzularne kancelarije u Srbiji
Hrvatska u Srbiji ima dve konzularne kancelarije: Konzularni odjel Veleposlanstva RH u Beogradu (Kneza Miloša 82, I sprat, tel. +381 11 3679 140, prijem stranaka ponedeljak–četvrtak 9:00–13:00) i Generalni konzulat RH u Subotici (Maksima Gorkog 6, tel. +381 24 656 906, prijem stranaka ponedeljak–petak 9:00–13:00). Stranke se primaju samo uz dogovoren termin: za Beograd se termin zakazuje na Hrvatskom konzularnom portalu (konzularniportal.mvep.hr), a za Suboticu, prema zvaničnoj stranici Generalnog konzulata, telefonom +381 24 656 900, radnim danom 12–13 h.
MUP RH
Ministarstvo unutrašnjih poslova Hrvatske
Ministarstvo unutarnjih poslova Republike Hrvatske (MUP RH) je nadležni državni organ za odlučivanje o zahtevima za hrvatsko državljanstvo. Odluke se donose centralno u Zagrebu. Zvaničan podatak o trajanju postupka ne postoji; prema iskustvima čitalaca, čekanje je dugo.
Naturalizacija
Sticanje državljanstva po boravku
Naturalizacija (redovno prirođenje, čl. 8 Zakona o hrvatskom državljanstvu) je sticanje hrvatskog državljanstva na osnovu boravka. Traži se: 8 godina neprekidno prijavljenog boravka u RH i odobren stalni boravak, poznavanje hrvatskog jezika i latiničnog pisma, hrvatske kulture i društvenog uređenja, otpust iz dosadašnjeg državljanstva, kao i poštovanje pravnog poretka.
Obrazac 1, 2, 3
Zvanični obrasci MUP-a RH
Obrazac 1 koristi punoljetna osoba za vlastiti zahtev. Obrazac 2 koristi punoljetna osoba kada zahtev podnosi i za maloletnu decu. Obrazac 3 se koristi kada se podnosi zahtev samo za maloletno dete. Obrasci se preuzimaju sa zvaničnog sajta MUP-a RH.
Po narodnosti
Pripadnici hrvatskog naroda (čl. 16)
Pripadnik hrvatskog naroda koji nema prebivalište u Hrvatskoj može steći hrvatsko državljanstvo po članu 16 Zakona. Pripadnost se utvrđuje ranijim izjašnjavanjem u pravnom prometu, navođenjem te pripadnosti u javnim ispravama, zaštitom prava i promicanjem interesa hrvatskog naroda i aktivnim učešćem u hrvatskim kulturnim, naučnim i sportskim udruženjima u inostranstvu (čl. 16 st. 2). Zakon kaže „može steći“ — o zahtevu odlučuje MUP RH.
Po poreklu
Sticanje državljanstva preko roditelja
Sticanje hrvatskog državljanstva poreklom (jus sanguinis) uređuju čl. 4 i 5 Zakona o hrvatskom državljanstvu. Poreklom stiče državljanstvo osoba čiji je roditelj u trenutku njenog rođenja bio hrvatski državljanin; ko je rođen u inostranstvu mora do navršene 21. godine biti prijavljen radi upisa u evidenciju o državljanstvu (čl. 5 st. 1). Upis vode matični uredi, a iz inostranstva se prijava podnosi preko konzularnog ureda.
Putovnica / Pasoš
Hrvatski biometrijski pasoš
Hrvatska putovnica je biometrijska putna isprava Republike Hrvatske kao članice EU. Izdaje se sa rokom važenja od 10 godina, a građanima mlađim od 21 godine sa rokom od 5 godina (Zakon o putnim ispravama, čl. 12). Vizna pravila za treće zemlje određuju te zemlje — pre putovanja proverite njihove zvanične stranice.
Stalni boravak
Pravni status u RH
Stalni boravak u Republici Hrvatskoj je pravni status koji se odobrava strancima. Uslov je za sticanje državljanstva po braku (čl. 10 — zakon ne propisuje koliko brak mora da traje) i za redovno prirođenje (čl. 8 — uz 8 godina neprekidno prijavljenog boravka).
Sudski tumač
Ovlašćeni prevodilac za pravne dokumente
Sudski tumač (stalni sudski prevodilac) je prevodilac upisan u evidenciju Ministarstva pravde, čiji prevod ima snagu overenog prevoda. MUP RH izričito traži prevod na hrvatski jezik za uverenje o nekažnjavanju; za ostale isprave potvrdite u konzularnom uredu pre nego što platite prevode. Prevod se naplaćuje po stranici, a cena zavisi od sudskog prevodioca. Zvanična tarifa iz Pravilnika o stalnim sudskim tumačima je 1.500 dinara po autorskoj stranici (Sl. glasnik RS 45/2026); cenu tražite unapred.
Životopis
CV koji se prilaže uz zahtev
Životopis je obavezna komponenta zahteva za hrvatsko državljanstvo prema uputstvima MUP-a RH (ažurirano oktobar 2025). Mora biti napisan na hrvatskom jeziku ili priložen sa overenim prevodom. Sadrži lične podatke, obrazovanje, radno iskustvo i razloge podnošenja zahteva.
Nema pojmova koji odgovaraju pretrazi.