Po kom osnovu se stiče hrvatsko državljanstvo
Zakon o hrvatskom državljanstvu poznaje sticanje poreklom, rođenjem na području Hrvatske, prirođenjem i po međunarodnim ugovorima (čl. 3). Ispod su osnovi koji se najčešće tiču ljudi iz Srbije; o zahtevu odlučuje MUP RH.
Poreklom (čl. 4 i 5)
čl. 4 i 5Poreklom stiče državljanstvo dete čija su oba roditelja u trenutku rođenja hrvatski državljani, kao i dete rođeno u Hrvatskoj čiji je jedan roditelj tada hrvatski državljanin (čl. 4).
Ko je rođen u inostranstvu, a jedan roditelj mu je u trenutku rođenja bio hrvatski državljanin, mora do navršene 21. godine biti prijavljen radi upisa u evidenciju o državljanstvu (čl. 5 st. 1).
Prelazni rok koji je upis omogućavao i starijima od 21 godine istekao je 1.1.2023. (MUP RH).
Pripadnici hrvatskog naroda i potomci iseljenika (čl. 16 i 11)
čl. 16 i 11Pripadnik hrvatskog naroda bez prebivališta u Hrvatskoj može steći državljanstvo ako poštuje pravni poredak, podmirio je javna davanja i nema bezbednosnih prepreka (čl. 16). Pripadnost se dokazuje ranijim izjašnjavanjem u pravnom prometu i javnim ispravama.
Iseljenik i njegovi potomci mogu steći državljanstvo bez uslova boravka u Hrvatskoj, otpusta i provere jezika (čl. 11).
Zakon kaže „može steći“ — o svakom zahtevu odlučuje MUP RH.
Brak sa hrvatskim državljaninom (čl. 10)
čl. 10Stranac koji je u braku sa hrvatskim državljaninom, kome je odobren stalni boravak i koji živi u Hrvatskoj može steći državljanstvo uz uslov da poštuje pravni poredak, da je podmirio javna davanja i da ne postoje bezbednosne prepreke.
Zakon ne propisuje koliko brak mora da traje; sam brak, bez stalnog boravka u Hrvatskoj, nije osnov.
Redovno prirođenje (čl. 8)
čl. 8Traži se 8 godina neprekidno prijavljenog boravka u Hrvatskoj i odobren stalni boravak, poznavanje hrvatskog jezika i latiničnog pisma, hrvatske kulture i društvenog uređenja, kao i otpust iz dosadašnjeg državljanstva.
Uz to: poštovanje pravnog poretka, podmirena javna davanja i nepostojanje bezbednosnih prepreka.
Koji osnov za hrvatsko državljanstvo vredi proveriti?
Odgovorite na dva pitanja i pogledajte na koji član zakona upućuju vaši odgovori i šta taj član traži. Kviz je informativan — o zahtevu odlučuje MUP RH.
Šta od navedenog najbolje opisuje vašu situaciju?
Kada ste rođeni i koliko imate godina?
Da li vam je u Hrvatskoj odobren stalni boravak i da li tamo živite?
Da li u Hrvatskoj imate 8 godina neprekidno prijavljenog boravka i odobren stalni boravak?
Šta je od ovoga tačno za vas ili vaše pretke?
Osnov koji vredi proveriti: poreklo (čl. 4 i čl. 5 st. 1)
Po ovim odgovorima, osnov koji vredi proveriti je sticanje poreklom. Ako su oba roditelja u trenutku rođenja bila hrvatski državljani, ili je to bio jedan roditelj a dete je rođeno u Hrvatskoj, važi član 4. Ako je osoba rođena u inostranstvu, a hrvatski državljanin je bio jedan roditelj, član 5 stav 1 traži da do navršene 21. godine bude prijavljena u konzularnom uredu RH ili u matičnom uredu u Hrvatskoj radi upisa u evidenciju o državljanstvu.
Prema MUP-u RH, za dete prijavu podnosi roditelj, a punoletna osoba koja još nije navršila 21 godinu podnosi je sama; ovaj postupak vode matični uredi, ne MUP. Koje isprave se prilažu, pitajte konzularni ured.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Osnov koji vredi proveriti: poreklo po članu 4
Po članu 4 poreklom stiče državljanstvo dete čija su oba roditelja u trenutku rođenja hrvatski državljani, kao i dete rođeno u Hrvatskoj čiji je jedan roditelj tada hrvatski državljanin. Taj član ne sadrži rok od 21 godine.
Prema uputstvu MUP-a RH, osobe starije od 21 godine zahtev za upis u knjigu državljana po članu 4 podnose MUP-u na obrascu upitnika za utvrđivanje hrvatskog državljanstva; ko živi u inostranstvu, preko konzularnog ureda. MUP navodi i da se članovi 4 i 5 primenjuju samo na osobe rođene posle 8. oktobra 1991.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Rok za upis po poreklu (čl. 5) je prošao — šta vredi proveriti
Za osobu rođenu u inostranstvu kojoj je jedan roditelj bio hrvatski državljanin, član 5 stav 1 traži prijavu do navršene 21. godine. Stav 2, koji je upis omogućavao i starijima od 21 godine, bio je privremen: prema MUP-u RH zahtevi su se mogli podneti od 1.1.2020. do 1.1.2023. Po stavu 3 državljanstvo stiče samo osoba koja bi inače ostala bez državljanstva.
Osnovi koje vredi proveriti su prirođenje kao potomak iseljenika (član 11) ili kao pripadnik hrvatskog naroda bez prebivališta u Hrvatskoj (član 16). Ako su oba roditelja bila hrvatski državljani, vratite se korak unazad — tada važi član 4.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Osnov koji vredi proveriti: utvrđivanje državljanstva (čl. 30 st. 1)
Prema MUP-u RH, članovi 4 i 5 primenjuju se samo na osobe rođene posle 8. oktobra 1991. Za ranije rođene proverava se da li su hrvatsko državljanstvo stekle po propisima koji su važili u trenutku njihovog rođenja. Ko ga je tako stekao, a nije upisan u knjigu državljana, podnosi zahtev za utvrđivanje hrvatskog državljanstva (član 30 stav 1) — iz inostranstva preko konzularnog ureda.
MUP posebno navodi: za državljane država nastalih iz bivše SFRJ odlučujuće je da li su po propisima koji su važili do 8. oktobra 1991. stekli drugo republičko državljanstvo; u tom slučaju uslovi za utvrđivanje nisu ispunjeni. Tada vredi proveriti prirođenje po članu 11 (iseljenici i potomci) ili članu 16 (pripadnici hrvatskog naroda).
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Osnov koji vredi proveriti: brak sa hrvatskim državljaninom (čl. 10)
Član 10: stranac koji je u braku sa hrvatskim državljaninom, kome je odobren stalni boravak i koji živi na području Hrvatske, može prirođenjem steći državljanstvo iako ne ispunjava uslove iz člana 8 stav 1 tačke 1–4 (18 godina, otpust iz stranog državljanstva, 8 godina boravka, provera jezika). Ostaje uslov iz tačke 5: poštovanje pravnog poretka, podmirena javna davanja i nepostojanje bezbednosnih prepreka.
Zahtev se podnosi lično u policijskoj upravi ili stanici prema mestu odobrenog boravka.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Sam brak nije osnov — šta vredi proveriti
Član 10 pored braka traži odobren stalni boravak i život u Hrvatskoj. Zakon o hrvatskom državljanstvu ne propisuje koliko brak mora da traje; uslove za stalni boravak uređuje Zakon o strancima.
Izuzetak je član 11 stav 2: stranac u braku sa iseljenikom ili potomkom iseljenika može steći državljanstvo i bez uslova iz člana 8 stav 1 tačke 2–4 (otpust, boravak u Hrvatskoj, provera jezika).
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Osnov koji vredi proveriti: redovno prirođenje (čl. 8)
Član 8 stav 1 traži: navršenih 18 godina; otpust iz stranog državljanstva ili dokaz da ćete ga dobiti; 8 godina neprekidno prijavljenog boravka u Hrvatskoj i odobren stalni boravak; poznavanje hrvatskog jezika i latiničnog pisma, hrvatske kulture i društvenog uređenja; poštovanje pravnog poretka, podmirena javna davanja i nepostojanje bezbednosnih prepreka.
Poznavanje jezika, kulture i društvenog uređenja se proverava; osobe starije od 60 godina taj uslov ne moraju da ispune. Zahtev se podnosi lično u policijskoj upravi ili stanici prema mestu odobrenog boravka.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Uslov boravka iz člana 8 još nije ispunjen
Redovno prirođenje traži 8 godina neprekidno prijavljenog boravka u Hrvatskoj do podnošenja zahteva i odobren stalni boravak (član 8 stav 1 tačka 3).
Taj uslov zakon ne traži od: osobe rođene u Hrvatskoj koja tamo živi i ima stalni boravak (član 9), bračnog druga hrvatskog državljanina sa stalnim boravkom koji živi u Hrvatskoj (član 10), iseljenika i njihovih potomaka (član 11) i pripadnika hrvatskog naroda bez prebivališta u Hrvatskoj (član 16).
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Osnov koji vredi proveriti: iseljenik i potomci (čl. 11)
Član 11: iseljenik i njegovi potomci mogu prirođenjem steći državljanstvo iako ne ispunjavaju uslove iz člana 8 stav 1 tačke 2–4 (otpust, boravak u Hrvatskoj, provera jezika). Iseljenik je osoba koja se pre 8. oktobra 1991. iselila sa područja Hrvatske u nameri da stalno živi u inostranstvu.
Ograničenje iz stava 5: iseljenikom se ne smatra osoba koja je prebivalište promenila u drugu državu koja je u to vreme bila u istoj državnoj zajednici sa Hrvatskom. Ako se to odnosi na vašeg pretka, vredi proveriti član 16. Prema MUP-u RH prilaže se overena kopija isprave na osnovu koje se osoba iselila, a potomci dokazuju i srodstvo sa njom.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Osnov koji vredi proveriti: pripadnik hrvatskog naroda (čl. 16)
Član 16: pripadnik hrvatskog naroda koji nema prebivalište u Hrvatskoj može steći državljanstvo ako ispunjava uslov iz člana 8 stav 1 tačka 5 (poštovanje pravnog poretka, podmirena javna davanja, bez bezbednosnih prepreka). Pripadnost se utvrđuje ranijim izjašnjavanjem u pravnom prometu, navođenjem te pripadnosti u javnim ispravama, zaštitom prava i promicanjem interesa hrvatskog naroda i aktivnim učešćem u hrvatskim udruženjima u inostranstvu. Dokaze ne mora da priloži osoba čijim je roditeljima pripadnost nesporno utvrđena.
MUP RH kao primere isprava navodi radnu i vojnu knjižicu, svedočanstvo, indeks i izvode iz matica rođenih i venčanih.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Po ovim odgovorima ne vidi se zakonski osnov
Zakon poznaje sticanje državljanstva poreklom, rođenjem na području Hrvatske, prirođenjem i po međunarodnim ugovorima (član 3). Bez roditelja hrvatskog državljanina, braka uz stalni boravak, boravka u Hrvatskoj, pretka iseljenika ili isprava o pripadnosti hrvatskom narodu, odgovori ne upućuju ni na jedan od tih osnova.
Ako niste sigurni šta piše u ispravama vaših roditelja i predaka, prvo to proverite, pa ponovite kviz. Pitanja o konkretnom slučaju postavite konzularnom uredu.
Ovo nije pravni savet niti ocena vašeg slučaja. O zahtevu odlučuje MUP RH (o upisu po poreklu nadležni matični ured u Hrvatskoj).
Od odluke do EU pasoša
Rok za odluku o državljanstvu nije zvanično objavljen i to je po pravilu najduži deo postupka. Nakon dobijanja rešenja i domovnice, možete podneti zahtev za pasoš.
Procena ukupno: oko 250–600 €
Pristojba za državljanstvo po tarifi MUP-a: 139,36 € (za konzulat potvrdite iznos) · Pasoš: 74,32 € (konzulat, 21+) · Domovnica · Prevodi: po stranici (zvanična tarifa 1.500 din)
Dokumenta za hrvatsko državljanstvo
Potrebna dokumenta zavise od osnova po kojem se traži državljanstvo. Označite koja ste dokumenta prikupili.
Koji zakonski osnov proveravate?
Lista prati zvanične spiskove MUP-a RH i nije pravni savet. Nadležni organ može zatražiti i dodatne isprave; o zahtevu odlučuje MUP RH.
Lista prati zvanične spiskove MUP-a RH i nije pravni savet. Nadležni organ može zatražiti i dodatne isprave; o zahtevu odlučuje MUP RH.
Lista prati zvanične spiskove MUP-a RH i nije pravni savet. Nadležni organ može zatražiti i dodatne isprave; o zahtevu odlučuje MUP RH.
Lista prati zvanične spiskove MUP-a RH i nije pravni savet. Nadležni organ može zatražiti i dodatne isprave; o zahtevu odlučuje MUP RH.
Lista prati zvanične spiskove MUP-a RH i nije pravni savet. Nadležni organ može zatražiti i dodatne isprave; o zahtevu odlučuje MUP RH.
Česta pitanja
Najnoviji vodiči i članci
Sudski tumač za hrvatski jezik — overen prevod dokumenata za državljanstvo
Ko postavlja sudskog prevodioca u Srbiji, gde je zvanična evidencija, kako izgleda ispravno overen prevod, št…
Kako proveriti status zahteva za hrvatsko državljanstvo i šta se dešava do rešenja
Kuda ide zahtev posle predaje u konzulatu, kome se zvanično možete obratiti za informaciju o predmetu, šta zn…
Prvi hrvatski pasoš posle rešenja: koraci od rešenja do putovnice
Šta sledi posle pozitivnog rešenja MUP-a RH: uručenje i svečana prisega, upis u evidenciju, domovnica, OIB i …